IoT-security: de onzichtbare risico’s van IoT voor je bedrijf.

IoT, of het Internet of Things, heeft in stilte een plek veroverd binnen bijna elk bedrijf. Van slimme thermostaten en badgelezers tot printers en koffiemachines. Maar juist deze onschuldige apparaten vormen tegenwoordig 1 van de grootste blinde vlekken in bedrijfsbeveiliging. Ze worden weinig geüpdatet, vaak buiten IT om gekocht, en zijn daarmee een makkelijk doelwit voor moderne cyberaanvallen. Dat maakt het tijd om anders te kijken naar wat er allemaal op het bedrijfsnetwerk ‘meedraait’.

De apparaten die niemand ziet, maar iedereen gebruikt.

Loop door een gemiddeld kantoor en je ziet het niet meteen. Maar overal om je heen maken kleine, slimme apparaten verbinding met het bedrijfsnetwerk. Zoals digitale deurcontrollers, slimme printers, vergaderschermen die automatisch updates ophalen, badgelezers bij de ingang of klimaatsystemen die via een app worden aangestuurd. Allemaal IoT-devices die data versturen, ontvangen en beslissingen beïnvloeden.

Toch staan veel van deze apparaten niet op de radar van IT. Ze worden geplaatst door de facilitair manager, meegeleverd door leveranciers of zelfstandig aangeschaft door afdelingen. Zo groeit er een parallel universum van verbonden apparaten, zonder dat iemand precies weet hoeveel het er zijn, of ze veilig zijn, en welke toegang ze eigenlijk hebben. En precies die onzichtbaarheid vormt het grootste risico.

Hoe IoT ongemerkt uitgroeit tot schaduw-IT.

Schaduw-IT is niets nieuws: medewerkers die zelf software installeren of tools gebruiken zonder toestemming. Maar IoT voegt een nieuwe laag toe. Dit keer gaat het niet om applicaties, maar om fysieke apparaten die 24/7 verbonden zijn met het netwerk.

Onderzoek van de Rijksoverheid laat zien dat er in Nederland minimaal 2,5 miljoen apparaten staan die niet altijd de laatste beveiligingsupdates hebben gehad. Cybercriminelen maken daar gebruik van. Slecht beveiligde IoT-devices kunnen worden gehackt en ingezet. Voor DDoS-aanvallen, phishingcampagnes, ransomware of datadiefstal. Afhankelijk van het type apparaat is zelfs volledige afstandsbediening mogelijk. Daarom is het belangrijk om die slimme apparaten goed te beveiligen met de laatste updates.

De blinde vlekken: kleine apparaten, grote risico’s.

De grootste risico’s zitten vaak in apparaten die niemand als risico ziet. Zoals printers met open poorten, badgelezers waarvan het standaardwachtwoord nooit is aangepast, camera’s met verouderde firmware en slimme verlichting met vaste accounts. En ook vergaderschermen die na installatie nooit meer zijn gecontroleerd of magazijnscanners die nog op verouderde wifi-protocollen werken.

Omdat deze devices als ‘facilitair’ worden gezien in plaats van als ‘kritieke infrastructuur’, krijgen ze weinig aandacht vanuit security. Maar 1 kwetsbaar IoT-apparaat is genoeg om toegang te krijgen tot het interne netwerk. Hackers zoeken niet naar de voordeur. Ze nemen liever het kattenluik.

IoT als springplank voor moderne aanvallen.

Ransomwaregroepen hebben dat al lang door. In plaats van aan te vallen via goed gepatchte servers richten ze zich steeds vaker op IoT: goedkoop, kwetsbaar en bijna niet bewaakt. Een gehackte camera of badgelezer lijkt onschuldig, maar kan uitgroeien tot een aanval met grote impact. Van stilvallende productie tot geblokkeerde toegangssystemen of uitvallende klimaatsystemen. Daarmee is IoT niet alleen een IT-risico, maar ook een direct operationeel risico voor je bedrijf.

Waarom klassieke securitymaatregelen niet genoeg doen.

IT-teams zijn gewend om laptops, servers en gebruikers te beveiligen. Maar IoT is een andere categorie. Deze apparaten:

• Hebben geen antivirus.
• Hebben geen standaard logging.
• Kunnen vaak niet centraal gepatcht worden.
• Hebben beperkte rekenkracht, waardoor security-agents niet werken.
• Worden soms jaren gebruikt zonder firmware-update.
• Hebben vaak een ‘hardcoded’ adminaccount.

De klassieke aanpak met firewalls, endpointsecurity en periodieke patchrondes is daarom onvoldoende. Goede IoT-beveiliging vraagt om proactieve controle. Niet alleen beschermen wat je kan zien, maar ook ontdekken wat je nog niet ziet.

De nieuwe basis van IoT-security.

Je IoT-security kan je in 3 stappen op de rit krijgen.

1. Inventarisatie: weten wat er is.

Het klinkt simpel, maar de meeste bedrijven hebben geen overzicht van hun IoT-apparaten. Inventarisatie is daarom de belangrijkste en moeilijkste stap. Zonder inzicht, is er geen strategie.

Moderne tools kunnen automatisch scannen op apparaattypes, verkeer en gedrag. Het doel is een compleet beeld. Wat staat er op het netwerk? Wie beheert het? Hoe oud is het, En welke firmware draait het? Pas dan wordt duidelijk waar de grootste risico’s zitten.

2. Segmentatie: een koelkast hoort niet in hetzelfde netwerk als Finance.

De makkelijkste winst in IoT-beveiliging zit in netwerksegmentatie. Door IoT-apparaten van kernsystemen te scheiden, beperk je het risico dat een gehackt apparaat impact heeft op kritieke processen. Steeds meer bedrijven gebruiken SD-WAN microsegmentatie en VLAN’s om IoT in een gecontroleerde zone te plaatsen. Zo blijft de rest van de IT-infrastructuur beschermd.

3. Zero Trust echt toepassen: geen apparaat wordt vertrouwd.

Zero Trust draait om verify, never trust. Maar in de praktijk wordt dit vaak alleen toegepast op gebruikers, laptops en servers. Niet op IoT. Door IoT in Zero Trust mee te nemen, controleer je altijd of het apparaat is wat het zegt dat het is, of het nog steeds veilig functioneert en of het afwijkend gedrag vertoont. Device identity wordt daarmee net zo belangrijk als gebruikersauthenticatie.

Waarom IoT soms veiliger kan zijn dan mensen.

Een vaak vergeten perspectief in de IoT-discussie is de menselijke factor. Veel beveiligingsincidenten ontstaan niet door technologie, maar door menselijk gedrag: hergebruikte wachtwoorden, post-its op schermen, phishingmails of het omzeilen van security om “even snel door te werken”. IoT kent die zwakte niet. Een IoT-apparaat heeft geen geheugenproblemen, geen haast en geen neiging om regels te omzeilen. Het kan voor elke toepassing, sessie en verbinding een uniek wachtwoord of certificaat gebruiken, zonder dat iemand dat hoeft te onthouden. Als je alles technisch goed inricht (denk aan sterke device identity, automatische rotatie van credentials en strikte netwerksegmentatie) kan IoT zelfs consistenter en voorspelbaarder worden beveiligd dan menselijke IT-gebruikers. Zo haal je de grootste risicofactor uit het systeem: de mens.

Hoe IT-managers de business meekrijgen.

IoT-security is niet alleen een technisch onderwerp, maar ook een bedrijfsverhaal. De impact van een incident gaat verder dan IT. Het raakt productie, klantenservice, logistiek, veiligheid en reputatie. De businesscase is simpel:

• Downtime kost meer dan preventie.
• Betrouwbare IoT-data leidt tot betere beslissingen.
• Goede security versnelt innovatie in plaats van deze te blokkeren.

IoT-security is daarmee geen kostenpost, maar een randvoorwaarde voor duurzame groei.

IoT wordt volwassen, IoT-security moet dat ook worden

IoT is geen hype meer: het is infrastructuur. Maar met die groei ontstaan nieuwe blinde vlekken die te groot zijn om te negeren. Bedrijven die nu investeren in zichtbaarheid, segmentatie en Zero Trust leggen een basis voor een veiligere, slimmere en innovatievere toekomst. De apparaten worden steeds slimmer. Het is tijd dat onze beveiliging dat ook wordt.

Beeld: Odido